چهل حدیث نورانی از امام رضا علیه السلام

تاریخ ارسال:چ, 09/10/1395 - 02:00
امام رضا علیه السلام
احادیثی مناسبتی؛

1ـ قال الرضا علیه السلام:

«مَنْ کَانَ مِنَّا وَ لَمْ یُطِعِ اللهَ فَلَیْسَ مِنَّا»

هر کس خودش را با ما بداند و خدا را اطاعت نکند از ما نیست(سفینة البحار)

هر چند زبان الکنم گویا نیست                 در طاقت این قطره ی دل دریا نیست
سلطان سریر ارتضا فرمودند :         هر کس که مطیع حق نشد از ما نیست

gol_siah.gif

2ـ قال الرضا علیه السلام:

«مَنْ فَعَلَ مَا لَزِمَهُ مِنْ اَمْرِ الْمُؤْمِنِینَ بَاهَی اللهُ تَعَالَی بِهِ وَ مَلائِکَتُهُ »

هر کس وظایف خود را نسبت به مؤمنان انجام دهد خداوند و فرشتگان به او مباهات می کنند.(مستدرک الوسائل/ ج 2/ ص 413)

در حق برادران مراعات خوش است       شب با غزل و اشک و مناجات خوش است
از سوی ملایک و خداوند کریم                 بر بنده ی اینچنین، مباهات خوش است

gol_siah.gif

3ـ قال الرضا علیه السلام:

«اِعْلَمْ اَنَّهُ لاوَرَعَ اَنْفَعُ مِنْ تَجَنُّبِ مَحَارِمِ اللهِ وَ الْکَفِّ عَنْ اَذَی الْمُؤْمِنِ»

هیچ خویشتنداریی سودمندتر از دوری  از حرام و پرهیز از آزار مؤمنان نیست.(فقه الرضا علیه السلام / ص356)

از کار حرام نفس را باز بدار                               بال و پر روح را به پرواز بدار
از ذهن بشوی مؤمن آزاری را                            در جامعه خویش را سرافراز بدار

gol_siah.gif

4ـ قال الرضا علیه السلام:

«فَقَالَ هُوَ(الْقُرْآنَ) حَبْلُ اللَّهِ الْمَتِینُ وَ عُرْوَتُهُ الْوُثْقَى»

قرآن ریسمان محکم الهی ورشته استوار و مطمئن او در میان بندگان است.(بحارالأنوار/ج 17/ص210)

برخیز و غرور نفس، بر سنگ بزن    بر آیینه ی دل، آب بی رنگ بزن
خواهی که زتیرگی به خورشید رسی   بر رشته ی محکم خدا، چنگ بزن

gol_siah.gif

5ـ قال الرضا علیه السلام:

«اَلْقُرْآنُ کَلامُ اللهِ لاتَتَجَاوَزُوهُ وَ لاتَطْلُبُوا الْهُدَی فِی غَیْرِهِ فَتَضِلُّوا»

قرآن، سخن خدا است از مرز آن مگذرید و هدایت و سعادت را در غیر آن نجویید که گمراه خواهید شد.(بحارالأنوار/ج2/ص30)

هرگز زگناه خود سعادت مطلب        از ابر سترون، اشک رحمت مطلب
خواهی که به باغ رستگاری برسی     از غیر کتاب حق، هدایت مطلب

gol_siah.gif

6-قال الرضا علیه السلام:

«مَنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی مَا یُکَفِّرُ بِهِ ذُنُوبَهُ فَلْیُکْثِرْ مِنَ الصَّلاةِ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَاِنَّهَا تَهْدِمُ الذُّنُوبَ هَدْماً»

هر کس نمی تواند کفاره ی گناهانش را بپردازد، بر محمد و آل محمد بسیار صلوات فرستد زیرا صلوات گناهانش را کاملا از بین می برد.(عیون اخبارالرضا علیه السلام / ج1/ص294)

گر معصیتی نموده، کردی گنهی         گر نیست تو را مال که کفاره دهی
بسیار درود بر محمد بفرست                   تا عاقبت از عقوبت بد برهی

gol_siah.gif

7-قال الرضا علیه السلام:

«اَلْاِمَامُ اَلْاَنِیسُ الرَّفِیقُ وَ الْوَالِدُ الشَّفِیقُ وَ الْاَخُ الشَّقِیقُ»

امام مونسی دلسوز، پدری مهربان و برادری همدل است.(مسند الامام الرضا علیه السلام / ج 1/ ص 69)

آقا ! پدرم ! برادرم ! مولایم !                      هر روز به شوق دیدنت می آییم
امروز تو را حلقه به گوشم که شود            لبریز صدای روشنت فردایم

gol_siah.gif

8-قال الرضا علیه السلام:

«اِذَا نَزَلَتْ بِکُمْ شَدِیدَةٌ فَاسْتَعِینُوا بِنَا»

هر گاه برای شما پیش آمد سختی روی داد از ما کمک و یاری بجوئید.(مستدرک الوسائل/ج5/ص229)

آنگه که زمانه ناموافق گردد                      سیمای فلک، آینه ی دق گردد
یاری ز امام مهربان می طلبد                    آن کس که در این مقام لایق گردد

gol_siah.gif

9ـ قال الرضا علیه السلام:

«اَلْإِمَامُ اَلدَّلِیلُ فِی الْمَهَالِکِ، مَنْ فَارَقَهُ فَهَالِکٌ.»

امام راهنمای در مهلکه هاست و هر آنکه از او جدا شود هلاک گردد.(الکافی/ج1/ص198)

خورشید هدایت و حیات است امام     سرچشمه ی فیض و برکات است امام
نابود شود هر که از او دور افتد       در مهلکه ها دست نجات است امام

gol_siah.gif

10ـ قال الرضا  علیه السلام:

«مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ رَبِحَ وَ مَنْ غَفَلَ عَنْهَا خَسِرَ»

هر که از نفس خویش حساب کشد سود می برد و هر که غفلت ورزد زیان می بیند.(بحار الانوار/  ج 75، ص 352)

دل بسته به سود این مشاغل نشوید                   پابند به این خرده مسایل نشوید
از حاصل نفس خود حسابی بکشید                از سود و زیان خویش غافل نشوید

gol_siah.gif

11ـ قال الرضا علیه السلام:

«عَجِبْتُ لِمَنِ اخْتَبَرَ الدُّنْیَا وَ تَقَلُّبَهَا کَیْفَ یَطْمَئِنُّ اِلَیْهَا»

در شگفتم که چگونه کسی که دنیا را آزموده و تغییرات آن را به چشم خود دیده باز دل به دنیا  می بندد.(بحار الانوار/ج 75/ص450)

وه! دیده چقدر مرگ ماهی ها را             این جزر و مد و تلاطم دریا را
دل بسته دوباره هم بر این موجاموج          انگار که بسته دیده ی بینا را

gol_siah.gif

12ـ قال الرضا علیه السلام:

«اَلصَّغَائِرُ مَنَ الذُّنُوبِ طُرُقٌ اِلَی الْکَبَائِرِ مَنْ لَمْ یَخَفِ اللهَ فی الْقَلِیلِ لَمْ یَخَفْهُ فِی الْکَثِیرِ»

گناهان کوچک، زمینه ی گناهان بزرگ است. هر که در گناه کوچک از خدا نترسد در گناه بزرگ هم از خدا نخواهد ترسید.(عیون اخبار الرضا علیه السلام /ج 2/ ص 180)

هرگز عمل شوم، مبارک مشمار                              یک جو گنه خویشتن اندک مشمار
سوی گنه کبیره ات تا نکشد                                  این معصیت صغیره، کوچک مشمار

gol_siah.gif

13ـ قال الرضا علیه السلام:

«لَیْسَ لِبَخِیلٍ رَاحَةٌ وَ لا لِحَسُودٍ لَذَّةٌ»

خسیس را آسایشی و حسود را لذتی نیست.(تحف العقول/ ص450)

بر مال کسان دوختن چشم بد است                  رزق من و تو دست خدای احد است
از زندگی آسایش و لذت نبرد هر کس        به دلش شعله ی بخل و حسد است

gol_siah.gif

14ـ قال الرضا علیه السلام:

«اِیَّاکُمْ وَ الْحِرْصَ وَ الْحَسَدَ فَاِنَّهُما اَهْلَکَا الْاُمَمَ السَّالِفَةَ»

از حرص و حسد بپرهیزید زیرا این دو  امتهای گذشته را نابود کرده است.(بحار الانوار/ 75/ 346)

از یاد مبر زمزمه های دین را                            مفهوم بلند قصه ای دیرین را
حرص و حسد، این دو اژدها سوزانده                 امت های گذشته و پیشین را

gol_siah.gif

15ـ قال الرضا علیه السلام:

«سُرْعَةُ الْمَشْیِ تَذْهَبُ بِبَهَاءِ الْمُؤْمِنِ»

تند روی شکوه مؤمن را از بین می برد.(خصال صدوق/ ص 9)

از سیلی باد نقش شن می شکند            هر جا که گلی ست مطمئن می شکند
ای دوست شکوه و هیبتت بی تردید                      از شیوه ی رفتنی خشن می شکند

gol_siah.gif

16ـ قال الرضا علیه السلام:

«اَلْاَدَبُ کُلْفَةٌ فَمَنْ تَکَلَّفَ الْاَدَبَ قَدَرَ عَلَیْهِ»

ادب نتیجه تحمل سختی است، هر که سختی  را تحمل کند به ادب دست یابد.(اصول کافی 1/ ص 24)

راهیست که سنگلاخ و رهزن دارد     افتادن و ماندن و شکستن دارد
سرمنزل این راه مقام ادب است      زین روست که ارزش رسیدن دارد

gol_siah.gif

17ـ قال الرضا علیه السلام:

«السَّفِلَةُ مَنْ کَانَ لَهُ شَیْ‏ءٌ یُلْهِیهِ عَنِ اللَّهِ تَعَالَى»

فرومایه کسی است که  چیزهایی دارد که باعث غفلت او از یاد خدا می شود.(مستدرک‏الوسائل/ج 13/ص 269)

در جامعه پست و خوار و منفور افتد          هر کس به تعلقات منفور افتد
سرگرم شود به آنچه دارد شب و روز         از یاد خدای مهربان دور افتد

gol_siah.gif

18ـ قال الرضا علیه السلام:

«یَا اَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللهَ فِی نِعَمِ اللهِ عَلَیْکُمْ فَلاتُنْفِرُوهَا عَنْکُمْ بِمَعَاصِیهِ»

ای مردم تقوا را درباره ی نعمت های الهی را رعایت کنید و نعمت ها را به گناه و معصیت از خود مرانید.(عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج2/ ص 169)

ای آنکه به لب نشانده لبخندی را              بشنو ز امام مهربان پندی را
با معصیت و جرم و نمک نشناسی       از خویش مران لطف خداوندی را

gol_siah.gif

19ـ قال الرضا علیه السلام:

«اَلْمُؤْمِنُ اِذَا غَضِبَ لَمْ یُخْرِجْهُ غَضَبُهُ مِنْ حَقٍّ»

مؤمن هر گاه خشمگین شود، خشمش او را از مسیر حق منحرف نمی سازد.(بحار الانوار/ج75/ص352)

سنگینی رنج، ناصبورش نکند                    خاموش، غم زمانه نورش نکند
خشم و غضب و خروش هم ، مومن را        هرگز زمسیر راست، دورش نکند

gol_siah.gif

20ـ قال الرضا علیه السلام:

« اصْحَبِ السُّلْطَانَ بِالْحَذَرِ وَ الصَّدِیقَ بِالتَّوَاضُعِ وَ الْعَدُوَّ بِالتَّحَرُّزِ وَ الْعَامَّةَ بِالْبِشْرِ »

در برابر قدرتمندان محتاط، در برابر دوستان فروتن، در برابر دشمنان مراقب و در برابر مردمان گشاده رو باش.(بحارالأنوار/ج71/ ص167)

در صحبت سلطان قدر، اهل حذر باش        با دوست صمیمانه تر از دیده ی تر باش
با دشمن خود ، تیز نشین ، فکر ضرر باش      با عامه بشکفته چو گل های سحر باش

gol_siah.gif

21ـ قال الرضا علیه السلام:

«الْقَنَاعَةُ تَجْتَمِعُ إِلَى صِیَانَةِ النَّفْسِ وَ عِزِّ الْقَدْرِ »

قناعت همنشین کرامت و سربلندی است.(بحارالأنوار/ج 75 /ص 349)

از سایه ی هر کفر و گناهی بگریز     از معرض آتش تباهی بگریز
می خواهی اگر عزیز و ایمن باشی     از وسوسه ی زیاده خواهی بگریز

gol_siah.gif

22ـ قال الرضا علیه السلام:

«اِحْفَظْ لِسَانَکَ تَعِزُّ»

زبان خود را نگهدار عزیز می شوی.(اصول کافی/ ج 2/ ص 113)

می خواهی اگر بلند گردد نامت                           آیینه ی عزت بشود فرجامت
جز صحبت حق که روز و شب باید گفت     ای دوست نگهدار زبان در کامت

gol_siah.gif

23ـ قال الرضا علیه السلام:

«خَاطَرَ بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَغْنَی بِرَأْیِهِ»

آنکه خودرأی باشد خود را به هلاکت افکنده است.(عیون اخبار الرضا علیه السلام ، ج 2، ص 54)

هر کس که به رای خویش مغرور شود        از ساحل امن و عافیت دور شود
کوه است اگر ریگ روان می گردد               پیل است اگر بشکند و مور شود

gol_siah.gif

24ـ قال الرضا علیه السلام :

«اَلْمَسْألَةُ مِفْتَاحُ الْبُؤْسِ»

دست نیاز به سوی دیگران بردن کلید فقر و تنگدستی است.(بحار الانوار/  ج 93، ص 157)

بر سفره ی این و آن سخن ساز مکن          جز درگه حق نیازت ابراز مکن
کار تو اگر بسته بماند بهتر                  دروازه ی فقر را به خود باز مکن

gol_siah.gif

25ـ قال الرضا علیه السلام:

«اَلْمُذِیعُ بِالسَّیِّئَةِ مَخْذُولٌ وَ الْمُسْتَتِرُ بِالسَّیِّئَةِ مَغْفُورٌ لَهُ»

هر که کار زشت دیگران را بر ملا کند خوار می گردد و هر که آنرا بپوشاند خدایش می آمرزد.(میزان الحکمة، ج 2، ص 988)

هر کس پی عیب دیگران می افتد             خود نیز ز چشم مردمان می افتد
بر دفتر پرده پوش هم پرده ی لطف             از سوی خدای مهربان می افتد

gol_siah.gif

26ـ قال الرضا علیه السلام:

«لاتَسْتَقِلُّوا قَلِیلَ الرِّزْقِ فَتُحْرَمُوا کَثِیرَهُ»

روزی کم را اندک نشمارید که از روزی فراوان محروم می شوید.(بحار الانوار/ 75/ 347)

چون می رسد این فیض دمادم خوبست       باران چه به رگبار چه نم نم خوبست
هر روز به طرز دیگری می آید                      روزی چه اگر زیاد اگر کم خوبست

gol_siah.gif

27ـ قال الرضا علیه السلام:

«لَیْسَ لِلنَّاسِ بُدٌّ مِنْ طَلَبِ مَعاشِهِمْ فَلاتَدَعِ الطَّلَبَ»

انسان برای معیشت چاره ای جز تلاش ندارد، پس سعی و تلاش را رها مکن.(وسائل الشیعة، ج 12، ص 18)

تا مهر و مهند گرم گردیدن خویش              انسان ببرد نتیجه از چیدن خویش
بر خیز و غبار کاهلی را بتکان                تا گل ببری به خرمن از دامن خویش

gol_siah.gif

28ـ قال الرضا علیه السلام:

«اَلْمُؤْمِنُ اَلَّذِی إِذَا اَحْسَنَ اِسْتَبْشَرَ وَ إِذَا اَسَاءَ اِسْتَغْفَرَ»

مؤمن کسی است که چون نیکی کند شاد گردد و چون بدی کند استغفار نماید.(عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 2/ ص 4)

آنکس که مطیع حضرت دادار است   خوشنود به کار نیک و نیکوکار است
چون مرتکب خطا شود می بینی                 در حالت توبه است و استغفار است

gol_siah.gif

29ـ قال الرضا علیه السلام:

«مَا هَلَکَ امْرُؤٌ عَرَفَ قَدْرَهُ»

هر که قدر خویش بشناسد نابود نخواهد شد.(بحارالأنوار/ ج72/ص66)

جهل است شب و نگاه عالِم، روز است       یک پرتو علم، آسمان افروز است
بی معرفت نفس، به مقصد نرسی       آنکس که شناخت قدر خود، پیروز است

gol_siah.gif

30ـ قال الرضا علیه السلام:

«اَلتَّدْبِیرُ قَبْلَ الْعَمَلِ یُؤْمِنُکَ مِنَ النَّدَمِ»

تدبیر قبل از عمل، تو را از پشیمانی در امان می دارد.(عیون اخبارالرضا علیه السلام /ج2/ ص 54کافی/ج2/ ص113)

تدبیر پس از نتیجه بی تاثیر است     چون شیر که بسته در غل و زنجیر است
از دغدغه ی ندامت آزاد شود                        پیش از عمل آنکه صاحب تدبیر است

gol_siah.gif

31ـ قال الرضا علیه السلام:

«أَنَّ ذِکْرَ الْمَوْتِ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ»

همانا یاد مرگ برترین عبادت است.(بحارالأنوار/ج 75 /ص 347)

تا قسمت ماست برگ برگ افتادن              چون غنچه ز بارش تگرگ افتادن
در زمره ی بهترین عبادات بود                    با هر نفسی به یاد مرگ افتادن

gol_siah.gif

32ـ قال الرضا علیه السلام:

«اِیَّاکُمْ وَ سُوءَ الْخُلْقِ فَاِنَّ سَیِّئَ الْخُلْقِ فِی النَّارِ لامَحَالَةَ»

از بد اخلاقی بپرهیزید زیرا بد اخلاق بدون تردید در آتش است.(عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 1/ 34)

با جان و دل این اشاره را قاب بگیر  در اهل جهان شیوه ی مهتاب بگیر
اخلاق بدت تو را به آتش نگشد                 با پیر و جوان طریقت آب بگیر

gol_siah.gif

33ـ قال الرضا علیه السلام:

«اِیَّاکُمْ وَ مُشَاجَرَةَ النَّاسِ فَاِنَّهَا تُظْهِرُ الْغِرَّةَ وَ تُدْفِنُ الْعِزَّةَ»

از مشاجره با مردم بپرهیزید زیرا مشاجره عیوب نهفته را آشکار می سازد و عزت را از بین می برد.(مسند الامام الرضا علیه السلام / ج 1/ 274)

هر کس که گلاویز رفیقان گردد                             ازار گرانقدری اش ارزان گردد
جنگ و جدل افتادن سنگی است به حوض     هر چه گل و لای آن نمایان گردد

gol_siah.gif

34ـ قال الرضا علیه السلام:

«مَنْ رَضِیَ شَیْئاً کَانَ کَمَنْ أَتَاهُ»

هر که از کاری راضی باشد مثل کسی است که آنرا انجام داده است.(عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 1/ ص 273)

فرمود رضا  بلند بادا نامش                       نفرین زده باد دشمن ناکامش
چون راضی و خشنود زکاری گردی       انگار که داده ای خودت انجامش

gol_siah.gif

35- قال الرضا علیه السلام:

«اَلْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ مَفَاتِیحُهُ السُّؤَالُ »

دانش  گنجینه ای دربسته و کلید آن سؤال است.(عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج 2/ ص 28)

گر رنگ طلب به حس و حالت بدهند               گنجینه ای از علم و کمالت بدهند
بر گنج فرو بسته ی دانش ای دوست          باید که کلیدی از سوالت بدهند

gol_siah.gif

36ـ قال الرضا علیه السلام:

«مَنْ لَمْ یَصِلْ رَحِمَهُ لَمْ یَتَّقِ اللهَ عَزَّوَجَلَّ»

هر که صله رحم نکند تقوای الهی را رعایت نکرده است.(عیون اخبار الرضا علیه السلام / ج2/ ص 234)

دلتنگی پر شکستگان را دریاب                         با سایه ی لطف، خستگان را دریاب
می خواهی اگر خدا تو را گیرد دست              از بهر خدای، بستگان را دریاب

gol_siah.gif

37-قال الرضا علیه السلام:

«مِنْ عَلَامَاتِ الْفِقْهِ الْحِلْمُ وَ الْعِلْمُ وَ الصَّمْتُ »

همانا از نشانه های دین شناسی ،بردباری و دانش و سکوت است.(الکافی/ج2/ ص 113)

ای آنکه لباس علم را می پوشی                در جاده ی فقه و راه دین می کوشی
شرط است که با تلاش همراه کنی    گنجینه ی حلم و دانش و خاموشی

gol_siah.gif

38ـ قال الرضا علیه السلام:

«لایَخَافَ عَبْدٌ اِلّا ذَنْبَهُ وَ لایَرْجُوَ اِلَّا رَبَّهُ»

بنده باید جز از گناهانش نترسد و جز به خدا امید نبندد.(عیون اخبار الرضا علیه السلام /ج 2/ ص 44)

دل بر دو سه دم گرمی بازار مبند                امید به هیچ کس بجز یار مبند
از غیر گناه خود ز چیزی نهراس              دل جز به خدای حی دادار مبند

gol_siah.gif

39ـ قال الرضا علیه السلام:

«لَیْسَتِ الْعِبَادَةُ کَثْرَةُ الصِّیَامِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّمَا الْعِبَادَةُ کَثْرَةُ التَّفَکُّرِ فِی أَمْرِ اللهِ»

عبادت، بسیاری روزه و نماز نیست و همانا عبادت، اندیشه زیاد نمودن در امر خداست.(تحف العقول/ص442)

تا شمع نسوخت، شعله و نور نشد      بی سختی و رنج، گنج میسور نشد
فرمود : عبادت خداوند ودود              هرگز به نماز و روزه محصور نشد

gol_siah.gif

40ـ قال الرضا علیه السلام:

«اِنَّ الصَّمتَ بابٌ مِن اَبوابِ الحِکمَة»

سکوت دری از درهای حکمت است.

با خلق خداوند دو رویی بس کن      سنگ افکنی راه نکویی بس کن
فرمود: سکوت باب حکمت باشد     بسیار مگو زیاده گویی بس کن

gol_siah.gif

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.